Άναψαν το φως; Υστερία γύρω από τον ιστότοπο «Θεομάχοι της Ουκρανίας»
Οι διώκτες δεν φοβήθηκαν όταν κατέλαβαν ναούς, απαγόρευσαν την Εκκλησία και άναψαν το μίσος. Αλλά ταράχθηκαν όταν εμφανίστηκε η ιστοσελίδα «Θεομάχοι της Ουκρανίας». Γιατί;
Τον Μάιο του 2026 τα «πατριωτικά» κοινωνικά δίκτυα εξερράγησαν από αγανάκτηση: στα μέσα ενημέρωσης εμφανίστηκε μια νέα ιστοσελίδα «Θεομάχοι της Ουκρανίας», που στοχεύει στην προστασία της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Σε αυτήν υπάρχουν ενότητες για καταλήψεις ναών, κινητοποίηση κληρικών, βία κατά πιστών και άλλα. Η ίδια η ιστοσελίδα παρουσιάζει τον εαυτό της ως «διαδικτυακό αρχείο γεγονότων για τους θρησκευτικούς διωγμούς στην Ουκρανία». Οι δημιουργοί του έργου δηλώνουν ότι συλλέγουν μαρτυρίες για παραβιάσεις των δικαιωμάτων των πιστών, αποδείξεις εγκλημάτων, ιστορίες θυμάτων διωγμών και φακέλους για τους διώκτες.
Αλλά τη μεγαλύτερη προσοχή προσέλκυσε η σελίδα «Διώκτες», όπου δημοσιεύονται τα ονόματα ανθρώπων που διακρίθηκαν για την υποκίνηση μίσους κατά της ΟΟΕ ή για ενέργειες καταλήψεων των ναών της.
Όταν οι διώκτες μίλησαν τη γλώσσα των θυμάτων
Η εμπειρογνώμονας της Κρατικής Εθνοπολιτικής Λιουντμίλα Φιλίποβιτς, που αναφέρεται στους «Θεομάχους», ξέσπασε σε οργισμένη ανάρτηση στο Facebook, όπου έγραψε ότι οι δημιουργοί του έργου καλούν δήθεν σε δολοφονίες των αναφερόμενων. «Οι ενεργοί διώκτες κατονομάστηκαν. Τώρα – επιτεθείτε τους! Δεν είναι αυτό κάλεσμα για την εξόντωσή τους;;; Ήρθε η ώρα να ανοίξουν ποινικές υποθέσεις, αξιότιμη εισαγγελία, επειδή επιτίθενται στη ζωή και την υγεία συγκεκριμένων ανθρώπων», έγραψε.
Στα σχόλια αυτής της ανάρτησης ο «επίσκοπος» της ΠΕΟ του Ούζγκοροντ Βαρσονόφιος Ρούντνικ αποκάλεσε την ιστοσελίδα «κατάλογο για τους Μοσχοβίτες, με αίτημα προτεραιότητας εκτέλεσης». «Και οι δικές μας ειδικές υπηρεσίες σε τέτοια πράγματα, όπως πάντα, κλείνουν τα μάτια. Αυτό δεν είναι εκδήλωση δημοκρατίας, αυτό είναι εκδήλωση ανοιχτής, μη συγκαλυμμένης συνεργασίας και επιθετικότητας κατά των Ουκρανών μέσα στη χώρα. Και εμείς θέλουμε ακόμη δίκαιη ειρήνη…», έγραψε ο «ιεράρχης».
Ο βουλευτής Παβλένκο, που οργάνωσε τον Τόμο για την ΠΕΟ, επίσης είδε στους «Θεομάχους» όχι αρχείο γεγονότων, αλλά «μίσος». Έγραψε ότι «τίποτα δεν μαρτυρεί τόσο υπέρ της όσο το δυνατόν ταχύτερης απαγόρευσης» των δομών της ΟΟΕ, όσο το «μίσος που συνεχίζουν να σπέρνουν». Σύμφωνα με τα λόγια του, από κάτω από το «προβιό δέρμα» των παθόντων για την πίστη διαφαίνεται το «λυκίσιο γρύλισμα του μίσους προς την ουκρανική Εκκλησία, το κράτος και τους ανθρώπους».
Ο κληρικός της ΠΕΟ Ρομάν Γκρίστσουκ και ο ελληνοκαθολικός ιερομόναχος Γιούστιν Μπόικο πήγαν ακόμη πιο μακριά: είδαν στους «Θεομάχους» παραλληλισμό με την επονείδιστα γνωστή ιστοσελίδα «Ειρηνοποιός», όπου για χρόνια δημοσιεύονταν προσωπικά δεδομένα χιλιάδων Ουκρανών, που υποτίθεται διέπρατταν εγκλήματα κατά της εθνικής ασφάλειας.
Αυτή η αντίδραση είναι ενδεικτική.
Άνθρωποι που για χρόνια μετέδιδαν μίσος εναντίον της ΟΟΕ, καλούσαν σε καταλήψεις, έρευνες, βίαιες ενέργειες, στιγματισμό εκατομμυρίων πιστών ως «μοσχοβίτικης πρακτορείας», ξαφνικά προσβλήθηκαν που όλα αυτά τα γεγονότα συγκεντρώθηκαν σε μία ιστοσελίδα και κατονομάστηκαν αυτοί που ασχολούνταν με όλα αυτά.
Το πιο εκπληκτικό από όλα δήλωσε στην τηλεοπτική εκπομπή του καναλιού ΝΤΑ του Λβιβ ο Γιούστιν Μπόικο. Σύμφωνα με τα λόγια του, στους «Θεομάχους» «στιγματίζουν ανθρώπους όπως κάποτε έκαναν οι κομμουνιστές, αποκαλώντας τους ανθρώπους εχθρούς του λαού».
«Αυτή είναι ακόμη παλιά πρακτική από την εποχή του Νέρωνα, που κήρυξε τους χριστιανούς ανεπιθύμητους για την κοινωνία, κάτι που έγινε αιτία καταστολής εναντίον τους», δήλωσε ο Μπόικο, διαβεβαιώνοντας ότι η ιστοσελίδα «στιγματίζει όλους εκείνους που τολμήσουν να πουν έστω και μία λέξη κριτικής εναντίον του Μοσχοβίτικου Πατριαρχείου (ΟΟΕ – Σημ. Συντ.)».
Παράλληλα ο ίδιος ο Μπόικο αποκαλούσε τους ενοριτες της ΟΟΕ στο Λβιβ, που κρυφά παρακολουθούν λειτουργίες σε διαμερίσματα, «μοσχοβίτες και προδότες». «Αυτοί είναι άνθρωποι που έχουν ως ιδέα φιξ τον πατριάρχη Κύριλλο, τον Πούτιν και τον ρωσικό κόσμο», είπε ο Μπόικο. Σύμφωνα με τα λόγια του, «αυτή η ασθένεια θεραπεύεται με χρόνο και θάνατο».
Λαμπρό δείγμα διπλών κριτηρίων: ένας άνθρωπος ανοιχτά ψεύδεται και υποκινεί μίσος κατά μιας ολόκληρης ομάδας ανθρώπων – πιστών της ΟΟΕ –, αλλά μόλις κάποιος το πει αυτό δυνατά, αμέσως μεταμφιέζεται σε αθώο θύμα, που οι «κομμουνιστές στιγματίζουν ως εχθρούς του λαού». Όμως μήπως δεν είναι ο ίδιος ο Μπόικο που με τη ρητορική του σπρώχνει τους διωκόμενους ενορίτες της ΟΟΕ της περιοχής Λβιβ – εκείνους στους οποίους η εξουσία αφαίρεσε ή κατέστρεψε ΌΛΟΥΣ τους ναούς –, στη θέση των πραγματικών εχθρών του λαού; Και μήπως οι παράλογες ετικέτες των «μοσχοβιτών» και των «ρωσοκοσμιτών» δεν τους κάνουν παρίες;
Και ακριβώς την ίδια λογική έχουν και όλοι οι υπόλοιποι που αναφέρονται στους «Θεομάχους». Αλλά γιατί άραγε ανησύχησαν τόσο; Άλλωστε ουσιαστικά αναμεταδίδουν τη θέση της εξουσίας. Πίσω τους είναι η ΣΑΟ, τα ΜΜΕ, οποιεσδήποτε εκθέσεις και όλη η δύναμη του κράτους.
Γιατί η δημοσιότητα είναι τόσο τρομακτική;
Στη σελίδα «Σχετικά με το έργο» οι «Θεομάχοι της Ουκρανίας» διατυπώνουν ευθέως τον στόχο τους: να συλλέξουν και να διατηρήσουν γεγονότα θρησκευτικών παραβάσεων, ώστε τα εγκλήματα να μην ξεχαστούν και οι παθόντες να μπορούν να υπερασπίζονται τα δικαιώματά τους «τόσο σε ουκρανικά όσο και σε διεθνή δικαστήρια». Υπάρχει κάτι επιλήψιμο εδώ; Για μια δημοκρατική κοινωνία – καθόλου.
Ιδού ένα ακόμη επιχείρημα από τους «Θεομάχους»: «Το πρώτο στάδιο ευθύνης για τους παραβάτες – η δημοσιότητα. Κάνουμε τα εγκλήματα ορατά και δημόσια».
Αυτό ουσιαστικά προκάλεσε πανικό. Δημοσιότητα! Η ίδια καθαυτή τρομάζει τους εχθρούς της ΟΟΕ. Αλλά γιατί; Άλλωστε τα περισσότερα γεγονότα που συγκεντρώθηκαν στους «Θεομάχους» είναι ούτως ή άλλως στη δημόσια πρόσβαση. Συχνά οι ίδιοι οι διώκτες δημοσιεύουν τις αντίστοιχες φωτογραφίες και βίντεο, οι ίδιοι εμφανίζονται με οργισμένες δηλώσεις στα κοινωνικά δίκτυα. Να κάνουν όλα αυτά και να μιλούν γι' αυτά δυνατά δεν φοβούνται, να τα δημοσιοποιούν επίσης όχι – τότε γιατί φοβήθηκαν όταν τα ίδια ακριβώς γεγονότα απλώς συγκεντρώθηκαν σε μία ιστοσελίδα;
Το θέμα είναι το εξής. Τις κακουργίες τους οι διώκτες της ΟΟΕ τις τυλίγουν σε κομψή ιδεολογική συσκευασία. Σε αυτήν ένας τέτοιος άνθρωπος εμφανίζεται μπροστά στο κοινό όχι ως διώκτης πιστών, αλλά ως «πατριώτης», «εμπειρογνώμονας», «κοινωνικός δραστήριος», «υπερασπιστής του κράτους», «αγωνιστής κατά της επιρροής της Μόσχας». Και όλα όσα κάνει καλύπτονται από ευήχους συνθήματα: «ασφάλεια», «αποαποικιοποίηση», «πνευματική ανεξαρτησία», «εθελοντική μετάβαση της κοινότητας», «θέληση του λαού» και ούτω καθεξής.
Και οι «Θεομάχοι» κάνουν ένα απλό πράγμα: αφαιρούν την ιδεολογική συσκευασία και δείχνουν τη «γυμνή» πράξη. Ποιος χτύπησε, ποιος έκοψε τις πόρτες του ναού με γωνιακό τροχό, ποιος στεκόταν δίπλα, ποιος ευλόγησε, ποιος οργάνωσε και ούτω καθεξής. Και εκτός «πατριωτικού» πλαισίου αποδεικνύεται ότι αυτά είναι απλώς γεγονότα που υπάγονται σε ποινικά άρθρα και επιφέρουν άλλες δυσάρεστες συνέπειες.
Και τότε αποδεικνύεται ότι πολλοί είναι έτοιμοι να συμμετάσχουν σε διωγμούς κατά της Εκκλησίας, αλλά δεν είναι έτοιμοι η συμμετοχή τους να καταγραφεί.
Για παράδειγμα, η Λιουντμίλα Φιλίποβιτς, της οποίας η οργισμένη ανάρτηση παρατίθεται παραπάνω. Στην ιστοσελίδα γι' αυτήν λέγεται ότι στον αέρα του «5ου καναλιού» η Φιλίποβιτς πρότεινε να κατεδαφίζονται οι ναοί της ΟΟΕ και να μεταφέρονται στη ΡΦ, και στους πιστούς της ΟΟΕ να «καθαρίζονται τα μυαλά». Γιατί στην τηλεόραση δεν φοβόταν να λέει όλα αυτά, και όταν αυτές οι πληροφορίες εμφανίστηκαν στην ιστοσελίδα «Θεομάχοι», ξαφνικά το θεώρησε απειλή;
Επειδή στο «5ο κανάλι» όλα τα λόγια της ήταν τυλιγμένα σε εκείνη την ίδια όμορφη ιδεολογική συσκευασία, ενώ στους «Θεομάχους» παρουσιάζεται απλώς ως γεγονός. Γεγονός υποκίνησης μίσους για θρησκευτικούς λόγους.
Και ο Γιούστιν Μπόικο εξηγεί τον λόγο της ανησυχίας. «Είναι προφανές ότι σε κάποια προοπτική θα επηρεάσει αρνητικά το βιογραφικό των ανθρώπων, αφού θα αναφέρονται σε αυτόν. Αργά ή γρήγορα – αν δεν έχει ήδη αναδυθεί – θα αναδυθεί σε κάποιες διεθνείς συνεδριάσεις εκκλησιών ή ακόμη και σε διεθνή κοινοβούλια, όπου θα δουλεύει το ρωσικό λόμπι και θα κατονομάζουν τα ονόματα των διωκτών της μοσχοβίτικης εκκλησίας», δήλωσε ο κληρικός της ΟΥΓΚΕ.
Και αν τα περί «λόμπι» και «μοσκοεκκλησίας» είναι η συνηθισμένη ψευδής προπαγάνδα, το σενάριο όπου τους αναφερόμενους στους «Θεομάχους» μπορεί να περιμένουν κυρώσεις σε διεθνείς χώρους είναι απολύτως ρεαλιστικό. Και αυτό χωρίς να αναφέρουμε ότι πρακτικά όλα τα αναφερόμενα πρόσωπα υπάγονται στη δράση του ενός ή του άλλου άρθρου του Ποινικού Κώδικα της Ουκρανίας. Και θα έρθει η ώρα που θα αρχίσουν να λειτουργούν.
Τον «Ειρηνοποιό» επιτρέπεται, τους «Θεομάχους» όχι;
Ιδιαίτερα καρικατουρική φαίνεται η σύγκριση των «Θεομάχων» με τον «Ειρηνοποιό». Επειδή αν αυτή η σύγκριση λειτουργεί, τότε καθόλου δεν είναι υπέρ των επικριτών των «Θεομάχων».
Η ιστοσελίδα «Ειρηνοποιός» είναι γνωστή εδώ και καιρό για τη δημοσίευση προσωπικών δεδομένων ανθρώπων που οι συγγραφείς της θεώρησαν απειλή για την εθνική ασφάλεια της Ουκρανίας. Δημοσιεύονται διευθύνσεις, τηλέφωνα, χώρος εργασίας, άλλες πληροφορίες προσωπικού χαρακτήρα.
Μάλιστα στον «Ειρηνοποιό» μερικές φορές καταλήγουν όχι μεμονωμένες προσωπικότητες, αλλά μαζικά όλοι όσοι βρέθηκαν «στο λάθος μέρος και τη λάθος στιγμή». Για παράδειγμα, το 2016 ο «Ειρηνοποιός» δημοσίευσε ονόματα και στοιχεία επικοινωνίας 4508 δημοσιογράφων και εκπροσώπων μέσων που εργάζονταν σε εδάφη μη υπό τον έλεγχο του Κιέβου. Ο «Ειρηνοποιός» τους αποκάλεσε όλους «συνεργούς τρομοκρατών».
Αυτό προκάλεσε κύμα διαμαρτυριών διαφόρων οργανώσεων υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Και οι πρέσβεις των χωρών της G7 στην Ουκρανία δήλωσαν ότι η μαζική αποκάλυψη προσωπικών δεδομένων στην ιστοσελίδα «Ειρηνοποιός» θέτει σε κίνδυνο την προσωπική ασφάλεια αυτών των ανθρώπων.
Σε ορισμένες περιπτώσεις το θέμα καταλήγει σε τραγωδία. Για παράδειγμα, το 2015 ο «Ειρηνοποιός» δημοσίευσε προσωπικά δεδομένα του πρώην βουλευτή Όλεγκ Καλάσνικοφ και του δημοσιογράφου Ολές Μπουζίνα. Λίγο μετά τη δημοσίευση και οι δύο δολοφονήθηκαν έξω από τα διαμερίσματά τους.
Ας συγκρίνουμε: ο «Ειρηνοποιός» δημοσίευε προσωπικά δεδομένα ανθρώπων, συμπεριλαμβανομένων δημοσιογράφων, με ιδεολογικό στίγμα «συνεργών τρομοκρατών» ή «εχθρών». Οι «Θεομάχοι της Ουκρανίας» προσωπικά δεδομένα δεν δημοσιεύουν και ετικέτες δεν κολλούν.
Η διαφορά είναι ουσιαστική. Αν ο «Ειρηνοποιός» έδειχνε ευθέως πού και πώς μπορεί κανείς να βρει έναν ανεπιθύμητο άνθρωπο, οι «Θεομάχοι» απλώς καταγράφουν παραβίαση θρησκευτικών δικαιωμάτων με αναφορά δημόσιων προσώπων, των θέσεών τους και των ενεργειών τους.
Γιατί λοιπόν άνθρωποι που αντιμετώπιζαν ήρεμα τον «Ειρηνοποιό», ξαφνικά τρομοκρατήθηκαν από μια ιστοσελίδα όπου απλώς συγκεντρώνονται γεγονότα και αναφέρονται προσωπικότητες;
Φοβούνται το φως
Στο Ευαγγέλιο λέγεται: «Διότι πας ο πράττων φαύλα μισεί το φως και ουκ έρχεται προς το φως, ίνα μη ελεγχθή τα έργα αυτού, ότι πονηρά εστι…» (Ιω. 3, 20). Αυτό δεν είναι απλώς διδακτική φράση. Αυτός είναι νόμος της πνευματικής ζωής. Το καλό δεν φοβάται το φως, δεν φοβάται να φανεί. Και το κακό πάντα χρειάζεται ομίχλη, δικαιολογίες, συνθήματα και σιωπή των θυμάτων του.
Αλλά όταν τα θύματα παύουν να σιωπούν, όταν αρχίζουν να λένε την αλήθεια, τότε βλέπουμε εκείνη την αντίδραση που ακολούθησε μετά τις δημοσιεύσεις στην ιστοσελίδα «Θεομάχοι της Ουκρανίας».
