«Ο Σωτήρας δεν είναι αδύναμος»: για τη νέα Χριστολογία της OCU
Ο «ιερέας» της OCU, Ρόμαν Γκρίστσουκ, έχει εκφράσει μια εντελώς νέα άποψη για τον Χριστό—μια διαφορετική από αυτήν που όλοι έχουν συνηθίσει. Αλλά αυτή η νέα «Χριστολογία» μου θυμίζει κάτι. Τι ακριβώς;
Στα τέλη Νοεμβρίου 2025, ο «ιερέας» της ΠЦΟ Ρομάν Γκρίστσουκ στην ομιλία του ενώπιον των ακροατών της Θεολογικής Ακαδημίας Βολίν της OCU παρουσίασε, ουσιαστικά, μια νέα «χριστολογία».
Αλλά πριν μιλήσουμε για το νόημά της, αξίζει να δώσουμε προσοχή σε δύο σημεία. Πρώτον, στην προσωπικότητα του ίδιου του Ρ. Γκρίστσουκ. Είναι ένας άνθρωπος που οργάνωσε επιδρομές σε πολλές ορθόδοξες εκκλησίες και συμμετείχε άμεσα σε αυτές. Αυτές οι επιδρομές χαρακτηρίζονταν από σκληρότητα και κυνισμό. Χρησιμοποιήθηκαν τροχοί και άλλα εργαλεία. Στις δηλώσεις του, ο Γκρίστσουκ επίσης προπαγανδίζει τη βία, προσβάλλει ανθρώπους, όχι μόνο ορθόδοξους, αλλά και τον ρωμαίο πάπα.
Για παράδειγμα, τον Ιούνιο του 2025, κατά τη διάρκεια απόπειρας κατάληψης του Καθεδρικού Ναού του Αγίου Πνεύματος στο Τσερνιβτσί, είπε ότι οι πιστοί της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας είναι «ζόμπι που βοήθησαν να υπερασπιστεί η Ρωσία» και έμμεσα κάλεσε στην εξόντωσή τους. Και μόλις ο ρωμαίος πάπας Λέων ΙΔ΄ εξέφρασε την επιθυμία για ειρήνη στην Ουκρανία, ο Ρ. Γκρίστσουκ δήλωσε ότι ο πάπας «έδειχνε έξυπνος όσο σιωπούσε», «και αυτός ο πάπας έχει καταρρεύσει, φέρτε τον επόμενο!» και ότι οι Καθολικοί απλά θέλουν να κερδίζουν χρήματα.
Ο Γκρίστσουκ είναι μια αρκετά αμφιλεγόμενη προσωπικότητα, αν όχι κάτι περισσότερο. Και σε αυτόν τον άνθρωπο παρέχουν έδρα στη θεολογική ακαδημία, όπου εκπαιδεύονται υποψήφιοι για ανώτερες διοικητικές θέσεις στην OCU. Δηλαδή, τον θεωρούν άξιο δάσκαλο των νέων θεολόγων της OCU και οι απόψεις του θεωρούνται αποδεκτές. Ο επικεφαλής της OCU Σεργκέι (Επιφάνιος) Ντουμένκο τακτικά απονέμει στον Ρ. Γκρίστσουκ εκκλησιαστικά βραβεία. Με άλλα λόγια, η «θεολογία» του Γκρίστσουκ δεν είναι ακόμη επίσημη διδασκαλία της OCU, αλλά είναι ήδη πολύ κοντά. Και αυτό είναι το δεύτερο σημείο στο οποίο πρέπει να δώσουμε προσοχή.
Είναι λάθος οι εικόνες του Χριστού;
Συνήθως, ο ομιλητής, μιλώντας ενώπιον του ακροατηρίου, προσπαθεί να κάνει τον λόγο του ζωντανό και αξέχαστο. Αλλά ο Γκρίστσουκ εδώ σαφώς υπερέβαλε.
.jpg)
Σύμφωνα με τα λόγια του, ήρθε στην ακαδημία για να καταστρέψει στους ακροατές «την εικόνα του Χριστού που επέβαλε το Πατριαρχείο Μόσχας και η ορθοδοξία στην εκδοχή της των τελευταίων αιώνων».
«Αν κοιτάξετε τις εικόνες, στις οποίες απεικονίζουν κυρίως τον Χριστό ως έναν εκλεπτυσμένο άνθρωπο, έναν άνθρωπο με δυσανάλογα μικρό κεφάλι, λεπτό σώμα και μακριά δάχτυλα, μικρά χείλη, μεγάλο μέρος όπου πρέπει να είναι ο εγκέφαλος και τα μάτια, - κάπως έτσι φανταζόμαστε τον Χριστό. Στη δική μας αντίληψη είναι ένας άνθρωπος με τέτοια εμφάνιση και ακόμα με αναγκαστικά καμπουριασμένη σπονδυλική στήλη, όταν το κεφάλι προεξέχει μπροστά. Και ακόμη και από απόσταση, ξέρουμε ότι είναι ένας τυπικός «σπασίκλας»», - δήλωσε ο Γκρίστσουκ.
Το πάθος για την σοκαριστική αξία είναι κοινό σε πολλούς. Αλλά το να αποκαλεί κανείς τον Σωτήρα «σπασίκλα» είναι τόσο ακραίο που προκάλεσε ακόμη και οργή μεταξύ των «πατριωτικών» κύκλων. Επικριτικές δημοσιεύσεις εμφανίστηκαν σε πολυάριθμους ιστότοπους και η Ακαδημία Βολίν διέγραψε την έκθεσή της για την ομιλία του Γκριστσούκ.
Επιπλέον, δεν είναι απολύτως σαφές τι εννοούσε ο Γκριστσούκ, μιλώντας για την επιβολή της εικόνας του Χριστού από το Πατριαρχείο Μόσχας. Δεν γνωρίζουμε για κάποιο ιδιαίτερο στυλ στην απεικόνιση του Σωτήρα που να είναι χαρακτηριστικό μόνο για την Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία.
Προφανώς, απλά χρειαζόταν κάτι από το οποίο να ξεκινήσει, για να παρουσιάσει τη δική του, «γκρίστσουκική» εικόνα του Χριστού.
Η ουσία της νέας «χριστολογίας» από τον Γκριστσούκ
Εν συντομία, ο Γκρίστσουκ παρουσιάζει τον Χριστό ως κάποιον υπερήρωα, που δεν διστάζει να καταφύγει στη βία και νικά όλους τους αντιπάλους του. Παράθεση: «Ο Σωτήρας ήταν μια ισχυρή, δυνατή, δροσερή προσωπικότητα. Η σοφία του είναι η ικανότητα να εισέρχεται σε διαλόγους, η ικανότητα να βγαίνει νικητής από διαλόγους. Δηλαδή, δεν είναι η αποφυγή της σύγκρουσης, αλλά η έξοδος νικητής από τη σύγκρουση».
Ο Γκριστσούκ θεωρεί ότι η εικόνα του Χριστού ως πράου και σιωπηλού αρνιού, που πηγαίνει στη σφαγή, είναι λάθος. Παράθεση: «Ο Χριστός δεν ήταν καθόλου έτσι, αλλά μια φυσικά ισχυρή, ανθεκτική προσωπικότητα, ένας άνθρωπος που δεν δίσταζε να χρησιμοποιήσει αυτό που σήμερα ονομάζουμε βρισιά ή ακόμα και βωμολοχία». Έτσι κατανοεί ο Γκριστσούκ τις επιπλήξεις των γραμματέων και των Φαρισαίων. Και από το ευαγγελικό κείμενο για το πώς ο Χριστός έδιωξε τους εμπόρους από τον Ναό, ο Ρ. Γκριστσούκ συμπεραίνει ότι ο Σωτήρας δεν απέφευγε τη βία και χειριζόταν άριστα το μαστίγιο. Συνολικά, προκύπτει κάτι σαν τον Ράμπο και άλλους παρόμοιους χαρακτήρες. Και, φυσικά, ο Γκριστσούκ κάλεσε τους μελλοντικούς «ιερείς» της OCU να ακολουθήσουν αυτό το παράδειγμα.
Ο Χριστός των Αγίων Γραφών
Ποια είναι η αντικατάσταση εδώ; Η αντικατάσταση είναι ότι αντί του πράου και ταπεινού Χριστού, του Νικητή της κόλασης και του θανάτου, που πέτυχε αυτή τη νίκη σταυρωνόμενος στον Σταυρό, μας προσφέρεται ένας μαχητικός νικητής σε καθαρά ανθρώπινες συγκρούσεις. Ο Γκρίσκουκ και οι όμοιοί του προσπαθούν να αποδώσουν στον Ιησού Χριστό τον ρόλο ενός ηγέτη, ενός ισχυρού ηγέτη, που κατακτά τους αντιπάλους του με μια γήινη, ανθρώπινη έννοια. Αυτός είναι ο ρόλος που οι Εβραίοι προσπάθησαν να επιβάλουν στον Ιησού από τη Ναζαρέτ, και τον οποίο Εκείνος αρνήθηκε επιδεικτικά.
Όλη η Αγία Γραφή - τόσο οι προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης όσο και οι απόστολοι της Καινής Διαθήκης - μαρτυρούν την πραότητα του Σωτήρα, την ευγένεια και την ταπεινότητά Του. Αυτό είναι ακριβώς το αντίθετο από αυτό που προσπαθεί να επιβάλει στους ακροατές του ο Ρ. Γκρίστσουκ. Ιδού, για παράδειγμα, τι γράφει ο προφήτης Ησαΐας για τον Χριστό: «Με του Κυρίου το θέλημα ο δούλος του αναπτύχθηκε σαν τρυφερό φυτό και σαν τη ρίζα που σε ξεραμένη γη φυτρώνει. Ελκυστικός δεν ήταν ούτ’ ωραίος, ώστε να τον προσέξουμε· ούτε η παρουσία του ήταν τέτοια, που να τον αγαπήσουμε. Ήτανε περιφρονημένος απ’ τους ανθρώπους κι εγκαταλελειμμένος· άνθρωπος φορτωμένος θλίψεις, του πόνου σύντροφος, έτσι που να γυρίζουν απ’ αλλού οι άνθρωποι το πρόσωπό τους. Τον αγνοήσαμε σαν να ’ταν ένα τίποτα, του δώσαμε την καταφρόνια μας, κι εκτίμηση ούτε μια στάλα. Αυτός, όμως, φορτώθηκε τις θλίψεις μας κι υπέφερε τους πόνους τους δικούς μας. Εμείς νομίζαμε πως όλα όσα τον βρήκαν ήταν τραύματα, πληγές και ταπεινώσεις από το Θεό. Μα ήταν αιτία οι αμαρτίες μας που αυτός πληγώθηκε, οι ανομίες μας που αυτός εξουθενώθηκε. Για χάρη της δικής μας σωτηρίας εκείνος τιμωρήθηκε και στις πληγές του βρήκαμε εμείς τη γιατρειά. Όλοι εμείς πλανιόμασταν σαν πρόβατα· είχε πάρει καθένας μας το δικό του δρόμο. Μα ο Κύριος έκανε να πέσει πάνω του όλων μας η ανομία» (Ησ. 53:2-7).
Αυτό λέει ο Χριστός για τον Εαυτό Του: «Σηκώστε πάνω σας το ζυγό μου και διδαχτείτε από το δικό μου παράδειγμα, γιατί είμαι πράος και ταπεινός στην καρδιά, και οι ψυχές σας θα βρουν ξεκούραση» (Ματθαίος 11:29).
Δίδαξε τους μαθητές Του το ίδιο πράγμα: «Εγώ όμως σας λέω να μην αντιστέκεστε στον κακό άνθρωπο· αλλά αν κάποιος σε χτυπήσει στο δεξί μάγουλο, γύρισέ του και το άλλο. Κι αν κάποιος θέλει να σε πάει στο δικαστήριο για να σου πάρει το πουκάμισο, άφησέ του και το πανωφόρι» (Ματθαίος 5:39-40).
Όταν οι πολεμιστές έφτασαν στον Κήπο της Γεθσημανή, ο Χριστός παραδόθηκε ταπεινά στα χέρια τους και μάλιστα διέταξε τον Απόστολο Πέτρο να βάλει το σπαθί του στη θήκη (Ματθαίος 26:51–55). Πού είναι αυτός ο υπεράνθρωπος που, σύμφωνα με τον Γκριστσούκ, νικά τα πάντα;
Οι Εβραίοι περίμεναν ότι ο Ιησούς θα γινόταν ένας ισχυρός επίγειος βασιλιάς, θα ηγούνταν μιας εξέγερσης εναντίον των Ρωμαίων και θα εγκαθίδρυε τους Εβραίους σε όλα τα έθνη. Εξαπατήθηκαν. Αλλά σήμερα, η OCU προσπαθεί να παρουσιάσει τον Χριστό ως μια παρόμοια «ισχυρή, σκληρή φιγούρα» για να πολεμήσει τους «Μοσχοβίτες» και την Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία.
Γιατί χρειάζεται ο Γκριστσούκ μια νέα «Χριστολογία»;
Στη διάλεξή του, ο Γκριστσούκ συζητά την έλλειψη ταπεινότητας όχι μόνο εν Χριστώ. Αναφέρει παραδείγματα αγίων: τον Άγιο Γεώργιο τον Νικηφόρο, τον Μέγα Αθανάσιο, τον Ιωάννη Χρυσόστομο, τον Ιωάννη Δαμασκηνό και τον Άγιο Νικόλαο τον Θαυματουργό, τονίζοντας ότι δεν ήταν αδύναμοι αλλά δυνατά άτομα που δεν ταπεινώνονταν ενώπιον κανενός, αλλά άντεχαν τη θέση τους. Στα επιχειρήματά του, χρησιμοποιεί τυπικές θρησκευτικές τακτικές: επιλέγει ένα «βολικό» απόφθεγμα από έναν άγιο και παραλείπει ένα που δεν ταιριάζει στην αντίληψή του.
Αλλά η ιδέα παραμένει η ίδια: οι άγιοι δεν ήταν λακκούβες, αλλά η προσωποποίηση της δύναμης και της ισχύος.
«Ποιος από εσάς μπορεί να κάνει 50 κάμψεις στα 46; Και αν δεν μπορείτε να κάνετε 50 κάμψεις και λέτε, "Δεν τσακώνομαι με κανέναν", δεν είναι επειδή είστε ταπεινοί, είναι επειδή είστε αδύναμοι. Η διαφορά μεταξύ ενός ταπεινού ατόμου και ενός μη ταπεινού αδύναμου εκδηλώνεται στο πεδίο της μάχης στο ότι ο ταπεινός άνθρωπος μπορεί να αντεπιτεθεί, αλλά δεν το κάνει. Αλλά ο αδύναμος - απλά δεν μπορεί», λέει ο Γκριστσούκ.
Αυτά τα λόγια φαίνεται να δικαιολογούν τις βίαιες καταλήψεις εκκλησιών της UOC, στις οποίες εμπλέκεται ο Γκριτσούκ και στις οποίες υποστηρίζεται πλήρως από την ηγεσία της OCU.
Η διάλεξη του Γκρισκούκ για τον «ισχυρό» Χριστό και τους αγίους παρέχει μια εννοιολογική βάση για το μεγάλης κλίμακας έργο της OCU, στο οποίο ο κλήρος και οι ακτιβιστές του Ντουμένκοφ καταλαμβάνουν βίαια εκκλησίες, ληστεύουν και ξυλοκοπούν πιστούς και κληρικούς. Ενώ προηγουμένως ακολουθούσαν τα λόγια του Πόρθου από τους Τρεις Σωματοφύλακες, «Πολεμώ απλώς επειδή πολεμώ», τώρα πολεμούν επειδή υποτίθεται ότι το διδάσκει ο Σωτήρας.
Απευθυνόμενος στο κοινό, τους φοιτητές της ακαδημίας και τον νυν κληρικό της OCU, ο Γκριστσούκ προτρέπει: «Ξεχάστε να είστε μετριόφρονες, ξεχάστε να είστε σιωπηλοί, ξεχάστε τον ιερέα να είναι κάποιο είδος πνευματικά δυστροφικού, ένας σπασίκλας. Όχι».
Συμπεράσματα
Καταρχάς, οι προσπάθειες να απεικονιστεί ο Χριστός ως ένας κουλ υπεράνθρωπος είναι ψέμα και βλασφημία. Ο Απόστολος Παύλος έγραψε: «Εμείς κηρύττουμε Χριστό εσταυρωμένο...» (Α' Κορινθίους 1:23). Ο R. Grischuk και άλλοι σαν αυτόν κηρύττουν έναν εντελώς διαφορετικό «Χριστό». Και σε αυτή την περίπτωση, έχουμε την οδηγία του Αποστόλου Παύλου: «...Εάν τις σας κηρύττει ευαγγέλιο αντίθετο από αυτό που έχετε παραλάβει, ας είναι ανάθεμα» (Γαλάτες 1:9).
Δεύτερον, ο Ρ. Γκρίστσουκ ζητά να μιμηθούμε την μαχητική εικόνα που περιέγραψε στους ακροατές του: να είμαστε σκληροί, δυνατοί και να βγαίνουμε πάντα νικητές από τις συγκρούσεις. Αυτό υποδηλώνει ότι ακριβώς αυτή η ιδεολογία καλλιεργείται εντός της OCU. Την βλέπουμε να εφαρμόζεται στην πράξη με την κατάληψη εκκλησιών, τον ξυλοδαρμό πιστών και ούτω καθεξής.
Για να αποφύγουμε όλες αυτές τις αποκλίσεις από την αγνή διδασκαλία του Χριστού, πρέπει πρώτα απ' όλα να διαβάζουμε το Ευαγγέλιο και να το χρησιμοποιούμε για να ελέγχουμε όλη την προπαγάνδα που ξεχύνεται από παντού.
