Γεθσημανή: ελαιόπρεσσα που συνθλίβει τον Θεό
Στη Γεθσημανή ο Χριστός δεν κρύβεται από την πίεση, αλλά την δέχεται εθελοντικά. Κάτω από το βάρος της εγκατάλειψης, αποκαλύπτεται αυτό που είναι κρυμμένο μέσα στην ανθρώπινη φύση.
Οι θρυμματισμένες ελιές τοποθετούνται σε πλεκτά καλάθια από σκληρό κλήμα, το ένα πάνω στο άλλο, χτίζοντας έναν ψηλό, ασταθή πύργο. Από πάνω κατεβαίνει βαριά ένας ξύλινος μοχλός, και στο ελεύθερο άκρο του κρεμούν διαδοχικά μαζικά πέτρινα βάρη. Η πίεση αυξάνεται αργά, λόγω του νεκρού βάρους: οι ίνες των καλαθιών τρίζουν, το παλιό και ξηρό ξύλο στενάζει κουφά, σαν ζωντανό πλάσμα, και από τη σάρκα αρχίζει να στάζει σκούρο, πηχτό λάδι. Κυλάει μέσα από τις αυλακώσεις που είναι χαραγμένες στην πέτρα, συλλεγόμενο προσεκτικά σε βαθιές δεξαμενές.
Γατ Σεμανίμ – στα αραμαϊκά αυτό ηχεί σαν αυστηρός τεχνικός ορισμός: «πιεστήριο ελαίων», ελαιοτριβείο. Εδώ δεν ερχόντουσαν για περίπατο ή για να στοχαστούν το αιώνιο – εδώ ερχόντουσαν για να πιέσουν. Και σε αυτή την τελευταία νύχτα πριν τη σταύρωση η οικιακή λέξη γίνεται τρομακτικά ακριβές σχέδιο αυτού που συμβαίνει μέσα στον ζωντανό Άνθρωπο, προδομένο και εγκαταλελειμμένο από όλους.
Τοπογραφία της προδοσίας
Από τοπογραφική άποψη ο πυθμένας της κοιλάδας του Κέδρου είναι μια ιδανική παγίδα. Από τα δυτικά κρέμεται βαριά η Ιερουσαλήμ και το γιγάντιο αντηρικτικό τείχος του Ναού. Από τα ανατολικά αρχίζει η γυμνή, στερημένη από καταφύγια ανάβαση στο Όρος των Ελαιών – μια φωτεινή πλαγιά, που σε σεληνόφωτη νύχτα διακρίνεται από οποιαδήποτε φυλακτική κορυφή. Στον κήπο μπορεί κανείς να μπει, συγχωνευόμενος με τη σκιά των παλιών δέντρων, αλλά να βγει από αυτόν γρήγορα και απαρατήρητα είναι αδύνατο. Οποιαδήποτε ομάδα ανθρώπων που κατεβαίνει εδώ, κόβει μόνη της τους δρόμους υποχώρησης, βρισκόμενη σε πέτρινη παγίδα.
Ο Ιούδας γνώριζε αυτή την περιοχή διεξοδικά. Ο ευαγγελιστής Ιωάννης καταγράφει αυτό το ανελέητο γεγονός: ο προδότης γνώριζε αυτό το μέρος, επειδή ο Ιησούς συχνά συγκεντρωνόταν εκεί με τους μαθητές Του. Οδήγησε τον ένοπλο απόσπασμα ακριβώς εκεί, από όπου δεν μπορεί κανείς να κρυφτεί σε μια στιγμή. Ο υπολογισμός του ήταν ακριβής μέχρι τις λεπτομέρειες.
Δεν έμενε διέξοδος – η παγίδα έκλεινε αργά.
Αλλά ο Ιησούς ήρθε εδώ νωρίτερα. Γνώριζε κάθε στροφή αυτού του φαραγγιού όχι λιγότερο από τον Ιούδα. Κατέβηκε σε αυτή την κοιλάδα μόνος Του, εντελώς εθελοντικά, περιμένοντας εκείνους που θα έρχονταν να Τον δέσουν και να Τον οδηγήσουν στη δίκη.
Κύκλοι μοναξιάς
Μπαίνουν στον κήπο. Οκτώ άνθρωποι μένουν στην άκρη, σαν τον πρώτο, πολύ αδύναμο κύκλο αποκλεισμού. Οι τρεις πιο κοντινοί πηγαίνουν μαζί Του πιο μακριά, στα βάθη των μαύρων, παραμορφωμένων από τον χρόνο ελαιόδεντρων. Έπειτα Εκείνος απομακρύνεται από αυτούς ακόμη σε απόσταση ρίψης πέτρας. Ο χώρος στενεύει, πιέζει τους ώμους. Οι κουφοί τοίχοι της κοιλάδας, οι κομβώδεις κορμοί των δέντρων, οι κοιμισμένοι φίλοι. Μένει εντελώς μόνος στο κέντρο αυτής της κλειόμενης χοάνης.
Οι τρεις μαθητές αποκοιμιούνται. Το σώμα τους αρνείται να υπηρετήσει, όταν η ψυχή παραλύει από φόβο και προαίσθημα αναπόφευκτης συμφοράς. Ο ευαγγελιστής Λουκάς επιλέγει μια απίστευτα ακριβή λέξη: από τη λύπη. Η ψυχή δεν αντέχει την κολοσσιαία πίεση, και ο άνθρωπος παραδίνεται.
Τα βαριά, μετρημένα βήματα του αποσπάσματος που κατεβαίνει από τις πύλες της πόλης, ο κρότος των πεταλωμένων σανδαλίων στις πέτρες, το κλαγγάνισμα του σιδερένιου εξοπλισμού – όλα αυτά αντηχούν στο νυχτερινό σκοτάδι πολύ πριν αρχίσουν να χορεύουν ανάμεσα στα δέντρα οι κοκκινωποί γλώσσες των δαυλών. Ο Κύριος άκουγε την προσέγγισή τους βήμα προς βήμα. Χρόνος για φυγή υπήρχε ακόμη. Μέχρι τη σωτήρια Ιουδαϊκή έρημο έμενε μια απελπισμένη ορμή προς τα πάνω στην πλαγιά, στο σκοτάδι.
Αλλά Εκείνος κάθεται στη θέση Του.
Δοκιμασία με πίεση
Ο Λουκάς, γιατρός στο επάγγελμα, καταγράφει μια σημαντική λεπτομέρεια: ο ιδρώτας του Ιησού ήταν σαν σταγόνες αίματος που έπεφταν στη γη. Αυτή η κατάσταση, γνωστή στην ιατρική ως αιματίδρωση, γίνεται σημάδι της ακραίας τάσης της ανθρώπινης φύσης του Χριστού. Τα μικρότερα τριχοειδή σκάζουν από την απίστευτη εσωτερική πίεση, και το σώμα μαρτυρεί ορατά ότι η ψυχή δέχεται αυτό το πικρό ποτήριο μέχρι τον πάτο. Ο ξύλινος μοχλός κατεβαίνει. Το ελαιοτριβείο λειτουργεί, στραγγίζοντας από τον Άνθρωπο τις τελευταίες δυνάμεις, αλλά χωρίς να σπάει τη θέλησή Του.
Ο απόσπασμα πλησιάζει κοντά στα δέντρα. Ο Ιούδας ετοιμάζεται για την αναγνώριση – πρέπει να εκπληρώσει το μέρος του στη συμφωνία. Αλλά ο Ιησούς βγαίνει από τη σκιά προς τους δαυλούς μόνος Του και θέτει πρώτος την ερώτηση: «Ποιον ζητάτε;»
Ο ένοπλος απόσπασμα σε σύγχυση υποχωρεί και πέφτει στη γη από το μόνο λόγο Του. Μόνο μετά, ντροπιασμένοι για την αδυναμία τους, σηκώνονται, ξεσκονίζονται, συνέρχονται. Η σύλληψη δεν γίνεται σύμφωνα με το σχέδιό τους, αλλά αποκλειστικά σύμφωνα με τη θέλησή Του.
Η Γεθσημανή συγκεντρώνει τα πάντα. Το απτό σκοτάδι, τους κοιμισμένους φίλους, τη βαριά ηχώ των πλησιαζόντων στρατιωτών, την ανοιχτή πλαγιά πίσω. Και το αόρατο πέτρινο πιεστήριο, που κατεβαίνει αργά, αναπόφευκτα από πάνω. Αυτό είναι ζωντανό ανάγλυφο, πραγματική πέτρα κάτω από τα πόδια και καταπιεστική αναμονή, στην οποία ακούγεται κάθε βήμα των δημίων.
Το ελαιοτριβείο στραγγίζει από την ελιά αυτό που κρύβεται κάτω από το πυκνό κέλυφός της. Κάτω από την αφόρητη πίεση της εγκατάλειψης και του φόβου από τον Χριστό έρρευσε απόλυτη αγάπη και έλεος προς εκείνους που ήρθαν να Τον σκοτώσουν.
