Μπορεί μία Τοπική Εκκλησία να κηρύξει πόλεμο εναντίον μίας άλλης;

Ο Μητροπολίτης Χαλκηδόνας Εμμανουήλ, ο ίδιος που προήδρευσε του «ενωτικού συμβουλίου» που δημιούργησε την OCU, δήλωσε ότι η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία είχε κηρύξει τον πόλεμο στο Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως . Και όχι απλώς έναν οποιονδήποτε πόλεμο, αλλά έναν ολοκληρωτικό πόλεμο. Απόσπασμα: «Βρισκόμαστε αντιμέτωποι με την συνειδητοποίηση του τι είναι η θεσμοθετημένη βαρβαρότητα και τι πραγματικά σημαίνει ο ολοκληρωτικός πόλεμος που κήρυξε το Πατριαρχείο Μόσχας».

Η βάση για αυτή τη σκληρή δήλωση ήταν μια εξίσου σκληρή δήλωση της Ρωσικής Υπηρεσίας Εξωτερικών Πληροφοριών , η οποία κατηγόρησε τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο για συνέχιση της «σχισματικής δραστηριότητας στον χώρο της Ορθόδοξης Εκκλησίας». Η SVR έγραψε ότι, μετά την παρέμβασή του στην Ουκρανία, εκδιώκει τη «Ρωσική Ορθοδοξία από το έδαφος των χωρών της Βαλτικής» και επίσης «σκοπεύει να χορηγήσει αυτοκεφαλία στην μη αναγνωρισμένη «Ορθόδοξη Εκκλησία του Μαυροβουνίου»». Σε αυτή τη δήλωση, ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος χαρακτηρίστηκε «ο ενσαρκωμένος διάβολος» και «ο Αντίχριστος της Κωνσταντινούπολης».

Το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως απάντησε σε αυτές τις κατηγορίες με επίσημο δελτίο τύπου, στο οποίο χαρακτήρισε την έκθεση του SVR «ψεύτικες ειδήσεις» και επιβεβαίωσε το αμετάβλητο της «οικουμενικής αποστολής» του.

Τέτοιες προσβολές που απευθύνονται στον Πατριάρχη Βαρθολομαίο είναι, φυσικά, απαράδεκτες. Επιπλέον, οι αξιωματικοί του SVR θα έπρεπε να γνωρίζουν ότι το να αποκαλεί κανείς το ίδιο πρόσωπο τόσο διάβολο όσο και Αντίχριστο είναι θεολογικά αναλφάβητο. Ο διάβολος είναι ένας υπέρτατος άγγελος που απομακρύνθηκε από τον Θεό, ενώ ο Αντίχριστος είναι ένα συγκεκριμένο άτομο που θα ζήσει στη γη στους έσχατους καιρούς. Σύμφωνα με τη Βίβλο, πρόκειται για δύο ξεχωριστά άτομα.

Υπάρχουν όμως ερωτήματα σχετικά με την «πλαστότητα» του ρωσικού κειμένου.

Ψεύτικες ειδήσεις;
Η παρέμβαση του Πατριάρχη Βαρθολομαίου στην εκκλησιαστική κατάσταση της Ουκρανίας και η νομιμοποίηση των σχισματικών (την μη αναγνώριση των οποίων ο ίδιος έχει επανειλημμένα δηλώσει) έχουν συζητηθεί πολλές φορές. Είναι αυτονόητο ότι «χάρη» σε αυτήν την παρέμβαση, οι ουκρανικές αρχές έχουν ξεκινήσει έναν πραγματικό διωγμό της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Αυτά είναι γνωστά γεγονότα. Στις χώρες της Βαλτικής, η Κωνσταντινούπολη δημιουργεί επίσης παράλληλες εκκλησιαστικές δομές και προσπαθεί να υποτάξει ορθόδοξες κοινότητες. Δεν θα επεκταθούμε λεπτομερώς σε αυτό τώρα.

Η κατάσταση με την αναγνώριση της Ορθόδοξης Εκκλησίας του Μαυροβουνίου (MOC) έχει επιδεινωθεί πρόσφατα και χρήζει ιδιαίτερης προσοχής.

Στις 14 Ιανουαρίου 2026, ο Μητροπολίτης Εμμανουήλ (Αδαμάκης) δήλωσε σε συνέντευξή του στον σταθμό Parapolyta 90.1 ότι το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως δεν είχε ποτέ καμία επαφή με τους σχισματικούς στο Μαυροβούνιο . Παράθεση: «Θα σας πω ειλικρινά: δεν είχαμε ποτέ καμία σχέση με αυτό το ζήτημα (αναγνώριση της Μονής Ορθόδοξης Εκκλησίας – επιμ.). Δεν είναι καν εκκλησιαστική δομή – απλώς κάποια ομάδα που δεν μπορεί καν να χαρακτηριστεί σχισματική. Δεν είχαμε ποτέ καμία επαφή με αυτήν την ομάδα στο Μαυροβούνιο. Αυτός είναι απλώς πληροφοριακός θόρυβος από την πλευρά τους (της Ρωσικής Υπηρεσίας Εξωτερικών Πληροφοριών – επιμ.)».

MOC στη Ρώμη
Αλλά στις 19 Ιανουαρίου 2026, το πρακτορείο ειδήσεων του Μαυροβουνίου Aktuelno δημοσίευσε ένα μακροσκελές ρεπορτάζ σχετικά με την επίσκεψη της αντιπροσωπείας της MOC στη Ρώμη. Παρεμπιπτόντως, γιατί μια επίσημη αντιπροσωπεία από την μη αναγνωρισμένη MOC εμφανίστηκε ξαφνικά στη Ρώμη; Μπορεί να εκπλαγείτε, αλλά συμμετείχαν σε μια επίσημη λειτουργική τελετή για την 148η επέτειο από την ίδρυση του Εθνικού Ινστιτούτου Τιμητικής Φρουράς των Βασιλικών Τάφων του Πάνθεον.

Δεν μπορούμε να πούμε πόσο σημαντικό είναι το ανακοινωθέν γεγονός, που απαιτεί επίσημη αντιπροσωπεία στη Ρώμη, αλλά στο πλαίσιο της επίσκεψης, ο επικεφαλής της Ορθόδοξης Εκκλησίας, «Μητροπολίτης» Μπόγιαν Μπόγιοβιτς, πραγματοποιεί δύο πολύ σημαντικές συναντήσεις.

Αρχικά, συναντάται με τον Αρχιεπίσκοπο Ελσίνκι και πάσης Φινλανδίας της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως, Ηλία (Βάλγκρεν).

Και δεύτερον, με τον γραμματέα-αναφορέα της Μητροπόλεως Κιέβου της OCU, «Αρχιερέα» Ιβάν Σίντορ, ο οποίος τον Ιανουάριο του 2019, ως μέλος επίσημης αντιπροσωπείας, ταξίδεψε στον Πατριάρχη Βαρθολομαίο στο Φανάρι για να λάβει Τόμο για την OCU.

Δεν υπήρξε συνάντηση;
Κάποιος μπορεί μόνο να μαντέψει τι συζήτησε ο Μπόγιαν Μπόγιοβιτς με τον Αρχιεπίσκοπο Ιλία και τον Ιβάν Σίντορ. Αλλά είναι ενδεικτικό ότι ο Φινλανδός Προκαθήμενος, μόλις διέρρευσε στα μέσα ενημέρωσης η είδηση ​​της συνάντησής του με τον Μπόγιαν Μπόγιοβιτς, άρχισε να υπερασπίζεται συναισθηματικά τον εαυτό του. Επιπλέον, κατηγόρησε το αμερικανικό παράρτημα της Ένωσης Ορθόδοξων Εβραίων για «παραπληροφόρηση». Στις 22 Ιανουαρίου 2026, δήλωσε στη σελίδα του στο Facebook ότι η συνάντηση με τον Μπόγιοβιτς ήταν εντελώς συμπτωματική. Απόσπασμα: «Δεν υπήρξαν διαπραγματεύσεις. Δεν υπήρξε συνάντηση. Αυτό που συνέβη ήταν μια αμφίδρομη, δίλεπτη συνάντηση - το είδος που συμβαίνει σε κάθε μεγάλη συγκέντρωση όπου συγκεντρώνονται άνθρωποι».

Σύμφωνα με τον αρχιεπίσκοπο , ήταν «μια φευγαλέα συνάντηση στη Ρώμη με κάποιον ντυμένο ως επίσκοπο που συστήθηκε ως ντόπιος του Μαυροβουνίου». Πιστεύει ότι μια τέτοια συνάντηση, και η φωτογραφία στην οποία ποζάρει με τον Μπόγιοβιτς, δεν αποτελούν λόγο για να «ξετυλίξει μια ολόκληρη ιστορία από αυτήν».

Αυτές είναι μάλλον ασυνήθιστες εξηγήσεις. Ο Αρχιεπίσκοπος Ηλίας δεν μπορεί να αγνοεί ότι υπάρχει σχίσμα στο Μαυροβούνιο και, κατά συνέπεια, μια σχισματική «ιεραρχία». Ακόμα κι αν συναντούσε τυχαία ένα άτομο με άμφια επισκόπου που αυτοπροσδιοριζόταν ως Μαυροβούνιος, οποιοσδήποτε επίσκοπος της Τοπικής Εκκλησίας πιθανότατα θα ρωτούσε για την εκκλησιαστική του ταυτότητα πριν φωτογραφηθεί μαζί του.

Επιπλέον, η δήλωση της MOC παρουσίασε τη συνάντηση ως επίσημη : «Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στο Βατικανό, ο Μητροπολίτης Μπόγιαν, μαζί με αντιπροσωπεία της Ορθόδοξης Εκκλησίας του Μαυροβουνίου, συναντήθηκε με οικουμενική αντιπροσωπεία από τη Φινλανδία, στην οποία συμμετείχε ο <…> Ilija Wallgren, Αρχιεπίσκοπος Ελσίνκι και πάσης Φινλανδίας, επικεφαλής της Φινλανδικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, η οποία λειτουργεί υπό τη δικαιοδοσία του Οικουμενικού Πατριαρχείου. <…> Η επίσκεψη στη Ρώμη και το Βατικανό επιβεβαιώνει τη δέσμευση της Ορθόδοξης Εκκλησίας του Μαυροβουνίου στον διεθνή διάλογο, τη συνεργασία και την ενεργό συμμετοχή στις σύγχρονες ευρωπαϊκές εκκλησιαστικές τάσεις».

Ωστόσο, ο Αρχιεπίσκοπος Ηλίας δεν είναι ο μόνος επίσκοπος του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως που αρνείται τις επαφές με τους σχισματικούς του Μαυροβουνίου. Το 2019, ο Μητροπολίτης Χαλκηδόνας (τότε Γκάλης) Εμμανουήλ συλλειτουργούσε με τον Μπόγιαν Μπόγιοβιτς, τότε ακόμη «αρχιμανδρίτη» της Ορθόδοξης Εκκλησίας του Μαυροβουνίου, στον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Μιχαήλ της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας στο Κίεβο.

Επιπλέον, τον Μάιο του 2024, ο Μπόγιαν Μπόγιοβιτς δήλωσε ότι «το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως έστειλε παρατηρητές για να δουν πώς είναι η εσωτερική οργάνωση της «Εκκλησίας του Μαυροβουνίου»» και εξέφρασε την ελπίδα ότι «σύντομα θα μπορέσουμε να πάμε στο Φανάρι για να επικοινωνήσουμε με εκπροσώπους του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως».

Θα ήθελα επίσης να σας υπενθυμίσω ότι το 2019, ο Αρχιεπίσκοπος Παμφυλίας Δανιήλ, ένας από τους εξάρχους του Φαναρίου στην Ουκρανία, δήλωσε ανοιχτά σε συνέντευξή του στο BBC : «Υποστηρίζω τη θέση ότι κάθε έθνος που θέλει να έχει τη δική του Ορθόδοξη Εκκλησία θα πρέπει να έχει το δικαίωμα να την ιδρύσει και να ζητήσει την αναγνώρισή της... συμπεριλαμβανομένων και των περιπτώσεων της Μακεδονίας και του Μαυροβουνίου».

Έτσι, τα γεγονότα γύρω από την «Εκκλησία του Μαυροβουνίου» μπορεί να υποδηλώνουν ότι το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως ετοιμάζεται να εφαρμόσει την ίδια στρατηγική που εφάρμοσε προηγουμένως στην Ουκρανία. Αυτή η στρατηγική περιλαμβάνει διάφορα στάδια:

• δημόσια άρνηση επαφών όταν αυτές υπάρχουν στην πραγματικότητα·
• προετοιμασία της κοινής γνώμης μέσω δηλώσεων υψηλόβαθμων ιεραρχών σχετικά με το «δικαίωμα των εθνών στην αυτοκεφαλία»·
• απότομη αλλαγή θέσης σε μια στιγμή πολιτικής σκοπιμότητας.
  
  

Τίθεται το ερώτημα: γιατί γίνονται τέτοιες ενέργειες εάν το Μαυροβούνιο είναι το κανονικό έδαφος της Σερβικής Εκκλησίας και όχι της Ρωσικής Εκκλησίας (με την οποία η Κωνσταντινούπολη βρίσκεται σε «πόλεμο»);

Προφανώς, η Οικουμενική Εκκλησία θεωρεί τους Σέρβους ως αντίπαλο, εναντίον του οποίου απλώς δεν έχει ακόμη κηρυχθεί «στρατιωτική δράση». Απλώς δεν υπάρχει η κατάλληλη πολιτική στιγμή, όπως αυτή που προέκυψε στην Ουκρανία. Παρ' όλα αυτά, το έδαφος δοκιμάζεται σιγά σιγά. Και αυτό εγείρει αρκετά ερωτήματα.

Ερωτήσεις και απαντήσεις
Δυστυχώς, στις σχέσεις μεταξύ τμημάτων της Εκκλησίας του Χριστού, γινόμαστε μάρτυρες «πολέμου» του οποίου η ένταση είναι από πολλές απόψεις συγκρίσιμη με τη ρητορική και τις ενέργειες των εμπόλεμων χωρών. Τα εμπλεκόμενα μέρη αναπτύσσουν στρατηγικές και τακτικές για να αποκτήσουν πλεονέκτημα έναντι της αντίπαλης πλευράς τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα.

Αναμφίβολα, υποστηρίζοντας τον πόλεμο στην Ουκρανία, η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία έδωσε στην Κωνσταντινούπολη πολύ ισχυρά πυρομαχικά για να ασκεί κριτική στον αντίπαλό της. Ταυτόχρονα, έχει το Οικουμενικό Πατριαρχείο το δικαίωμα να ενεργεί ως ηθικολόγος; Άλλωστε, τα γεγονότα δείχνουν ότι το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως ήταν αυτό που παρενέβη στην κατάσταση στην Ουκρανία, με αποτέλεσμα έναν γνήσιο διωγμό τύπου Μπολσεβίκ κατά της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Εκμεταλλευόμενο την ηθική ευαλωτότητα του «εχθρού» του, το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως δημιουργεί παράλληλες εκκλησιαστικές δομές στη Λετονία, τη Λιθουανία και την Εσθονία. Ταυτόχρονα, γίνονται επαφές που θα μπορούσαν ενδεχομένως να αποδυναμώσουν και τη Σερβική Εκκλησία.

Τέλος, φτάνουμε στο κύριο ερώτημα αυτής της δημοσίευσης: μπορεί μια Τοπική Εκκλησία να κηρύξει πόλεμο σε μια άλλη; Πώς είναι αυτό δυνατό αν η Ορθόδοξη εκκλησιολογία διδάσκει ότι όλες οι χριστιανικές κοινότητες σε όλο τον κόσμο αποτελούν ένα Σώμα Χριστού; Πώς μπορούν τα μέλη ενός μόνο σώματος να κηρύξουν πόλεμο το ένα στο άλλο;

Ο Απόστολος Παύλος έγραψε σχετικά με αυτό: «Τώρα όμως είναι πολλά μέλη, ένα όμως σώμα. Ο οφθαλμός δεν μπορεί να πει στην χείρα: «Δεν έχω ανάγκη από εσένα»· ούτε πάλι η κεφαλή στα πόδια: «Δεν έχω ανάγκη από εσένα»» (Α΄ Κορινθίους 12:20-21). Και αν παρόλα αυτά οι τοπικές Εκκλησίες κηρύξουν πόλεμο η μία στην άλλη, τότε τίθεται το ερώτημα: είναι πράγματι του Χριστού;

Δυστυχώς, πρέπει να αναγνωριστεί ότι οι Τοπικές Εκκλησίες μερικές φορές συμπεριφέρονται όχι ως μέλη της μίας Εκκλησίας του Χριστού, αλλά ως αντιμαχόμενες κοσμικές οργανώσεις. Πολεμούν η μία την άλλη για εκκλησίες, για εξουσία επί των ενοριτών, για κανονικά εδάφη, για περιουσία, για πρωτείο, και ούτω καθεξής. Στη ζέστη αυτού του αγώνα, δεν αποφεύγουν κανένα κοσμικό μέσο: ψέματα, δολοπλοκίες, βίαιη πίεση μέσω κοσμικών αρχών, και ούτω καθεξής. Δεν ενεργούν όπως διέταξε ο Χριστός, αλλά με τον ακριβώς αντίθετο τρόπο. Και σε αυτόν τον αγώνα, καταστρέφουν τους εαυτούς τους, δυσφημούν τους εαυτούς τους και ενεργούν όπως έγραψε ο Απόστολος Παύλος: «Γιατί εξαιτίας σας, όπως είναι γραμμένο, το όνομα του Θεού βλασφημείται μεταξύ των εθνών» (Ρωμαίους 2:24).

Οι ιεράρχες της εκκλησίας μπορούν κάλλιστα να καλέσουν τους ανθρώπους να έρθουν στην Εκκλησία και να βρουν εκεί τον Θεό. Αλλά αν οι άνθρωποι δουν αυτούς τους ιεράρχες να κηρύσσουν πόλεμο ο ένας στον άλλον, να μαλώνουν για εμπορικά συμφέροντα, θα έρθουν στην Εκκλησία;