Smartphone αντί για πρωινή προσευχή
Η θερινή νηστεία συχνά αποκαλείται βάρος κατά τη διάρκεια των διακοπών. Ο πνευματικός πατέρας της ενορίας Νταρνίτσκι, πρωτοπρεσβύτερος Φιόντορ Ρουσάν, μιλά για την υπέρβαση της εξάρτησης από τις οθόνες.
Η συνομιλία μας με τον πρωτοπρεσβύτερο Φέντορ Ρουσάν, ο οποίος επί μακρόν φέρει το διακόνημα του πνευματικού της 2ης Ευαγγελικής Περιφέρειας Νταρνίτσια, έμπειρο ιερέα, κληρικό της κιεβανής ενορίας της Αγίας Όλγας, που ποιμαίνει σήμερα πλήθος πνευματικών τέκνων. Αρκεί να αναφερθεί ότι ο ιερέας έρχεται πάντα στη λειτουργία πολύ πριν από την έναρξή της, για να προσευχηθεί για όλους όσους του το ζητούν, εξάγοντας μερίδες από τα λειτουργικά πρόσφορα, μνημονεύοντας όλους τους ζώντες και τους κεκοιμημένους.
Το νόημα της καλοκαιρινής νηστείας
– Πάτερ, είναι συμβολικό ότι αμέσως μετά τη γέννηση της Εκκλησίας του Χριστού κατά την ημέρα της Πεντηκοστής και την κατάβαση του Αγίου Πνεύματος επί τους αποστόλους, η αγία Εκκλησία καθόρισε μια αρκετά μακρά νηστεία, ανάλογα με το αν το άγιο Πάσχα είναι νωρίς ή αργά κατά το έτος. Θα φαινόταν ότι αμέσως μετά από ένα τόσο μεγάλο γεγονός, γιατί να καλούμαστε σε νηστεία και προσευχή; Διότι οι μαθητές του Χριστού έλαβαν τη θεία χάρη, και άρα και εμείς όλοι, αφού ζητήσαμε τα δώρα αυτής της χάριτος στις προσευχές κατά τις ημέρες της Αγίας Τριάδος, καλούμαστε να προσευχόμαστε με ζήλο, να νηστεύουμε με ζήλο και να φέρουμε καρπούς μετανοίας. Γιατί συμβαίνει αυτό;
– Κατά τη διάρκεια αυτής της καλοκαιρινής νηστείας, την οποία αποκαλούμε Νηστεία των Αγίων Αποστόλων ή Πετρίνη, η Εκκλησία μας καλεί να ακολουθήσουμε το παράδειγμα των αγίων αποστόλων, οι οποίοι, αφού έλαβαν το Άγιο Πνεύμα κατά την ημέρα της Πεντηκοστής, προετοιμάζονταν με νηστεία και προσευχή για την παγκόσμια κήρυξη του Ευαγγελίου. Αλλά και εμείς καλούμαστε στο κήρυγμα, αν όχι σε ναούς και πλατείες, όπως έπρατταν οι απόστολοι, τότε με το κήρυγμα της χριστιανικής μας ζωής, ώστε οι άνθρωποι που μας παρατηρούν να μπορούν με βεβαιότητα και έγκριση να πουν: «Να αληθινοί χριστιανοί!»
Να μεταμορφώσεις τον εαυτό σου, την ψυχή σου, την προσωπικότητά σου, νικώντας την αμαρτωλότητα και τα πάθη, είναι δυνατόν μόνο μέσω της μετανοίας, η οποία χωρίς νηστεία είναι απλώς αδύνατη.
Οι πιστοί άνθρωποι το γνωρίζουν αυτό εμπειρικά. Η νηστεία, πρωτίστως, είναι σημαντική πνευματική άσκηση, και όχι απλή αποχή από τροφές, όπως συχνά ερμηνεύεται.
Η λογική ισορροπία της ανάπαυσης
– Πάτερ, τι σημαίνει πνευματική άσκηση κατά τη νηστεία και δεν υπάρχει εδώ στοιχείο κάποιων άκρων; Και κάποιοι αποκαλούν τις νηστείες μας αυτομαστίγωση, κακοποίηση της φύσης του σώματος και ακόμη – φανατισμό. Το καλοκαίρι είναι εποχή διακοπών, ταξιδιών, επαφής με τη φύση, το νερό και τον ήλιο. Και ξαφνικά – νηστεία! Η Καθολική Εκκλησία, όπως είναι γνωστό, έχει σχεδόν εγκαταλείψει τη νηστεία ως τέτοια. Οι Καθολικοί έχουν το δικαίωμα να μην τρώνε πριν από τη Θεία Κοινωνία μόλις 60 ή 30 λεπτά...
– Γι' αυτό ακριβώς στις ανεπτυγμένες ευρωπαϊκές χώρες, στις οποίες με τόση επιθυμία επιδιώκουμε να μοιάσουμε, ο χριστιανισμός ως θρησκεία σχεδόν εξαφανίζεται. Η αγία Εκκλησία δεν περιορίζει τον άνθρωπο σε τίποτα, πολύ περισσότερο αυτόν που ζει στον κόσμο.
Μπορούμε και να ταξιδεύουμε, και να ξεκουραζόμαστε, και να βρισκόμαστε στη φύση. Αλλά να το κάνουμε αυτό με φρόνηση, με ωφέλεια για το σώμα και την ψυχή.
Ας θυμηθούμε πώς μας διδάσκουν οι άγιοι πατέρες. Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, τα λόγια του οποίου καταγράφηκαν ήδη τον τέταρτο αιώνα, λέγει: «Η νηστεία μετά πίστεως πολλή δύναμιν προσδίδει, διότι διδάσκει μεγάλη φιλοσοφία, καθιστά τον άνθρωπο άγγελο, και μάλιστα τον ενισχύει κατά των ασωμάτων δυνάμεων... Εκείνος που προσεύχεται όπως πρέπει και μάλιστα νηστεύει, ολίγα χρειάζεται, και εκείνος που ολίγα χρειάζεται δεν θα είναι φιλάργυρος. Και εκείνος που δεν είναι φιλάργυρος αγαπά να δίνει ελεημοσύνη. Εκείνος που νηστεύει γίνεται ελαφρύς και φτερώνεται, και με εγρήγορο πνεύμα προσεύχεται, σβήνει τις κακές επιθυμίες, εξιλεώνει τον Θεό και ταπεινώνει το υπερήφανο πνεύμα του. Γι' αυτό ακριβώς οι απόστολοι νήστευαν πάντοτε».
Η υγιεινή του ψηφιακού χώρου
– Πάτερ, στα δίκτυα έχει αναπτυχθεί τώρα μια ολόκληρη συζήτηση σχετικά με τη νομιμότητα και την κανονικότητα ορισμένων αποφάσεων και αποφασισμάτων της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Πόσο δικαιολογημένο είναι αυτό, ιδιαίτερα κατά την περίοδο της αγίας νηστείας;
– Τώρα στην καθημερινή ζωή έχει γίνει όλο και πιο επίκαιρη η έννοια της πληροφοριακής νηστείας. Διότι έχουμε φτάσει στο σημείο, και οι πιστοί το αναφέρουν αυτό στην εξομολόγηση, να μην μπορούν να κοιμηθούν χωρίς το smartphone στο χέρι, και ξυπνώντας, αμέσως το ανοίγουν, και αντί να ευχαριστούν τον Θεό για τη νέα ημέρα ζωής, να ζητούν ευλογίες για την ερχόμενη ημέρα, βυθιζόμαστε στη λεκτική πραγματικότητα, στο κενό, που δεν έχει καμία σχέση με τη σωτηρία της ψυχής μας, με τη θεάρεστη ζωή μας.
Αφού τροφοδοτήσουμε την ψυχή μας με κάθε είδους τρομακτικές ειδήσεις, πολιτικές φήμες, η ψυχή γίνεται σαν κατεχόμενη από αυτή την πληροφοριακή τροφή. Δεν είναι τυχαίο που παλαιότερα έλεγαν: «Κάθε τζιτζίκι να ξέρει το κλαδί του». Και οι σοφοί πατέρες δίδασκαν: «Κοίτα μέσα σου και αρκεί».
Εάν κάποια προβλήματα στην εκκλησιαστική ζωή μας φαίνονται ακατανόητα και άλυτα, πρέπει πρωτίστως να εμπιστευτούμε τον Θεό και τον χρόνο.
Διότι ακόμη και ο απόστολος Παύλος δίδασκε: «Πρέπει δε και αιρέσεις εν υμίν είναι...» (Α΄ Κορ. 11:19). Αφήστε να επιλύουν τα εκκλησιαστικά ζητήματα εκείνοι που είναι υπεύθυνοι γι' αυτά. Προσεύχεστε, ενισχύεστε στην πίστη, μην σπέρνετε διχόνοια στην ψυχή σας και στις ψυχές των γύρω σας.
Για ποιο λόγο νηστεύουμε; Για να αποκτήσουμε τους καρπούς του πνεύματος. Και ποιοι είναι αυτοί; Ο δε καρπός του Πνεύματός εστιν αγάπη, χαρά, ειρήνη, μακροθυμία, χρηστότης, αγαθωσύνη, πίστις, πραότης, εγκράτεια... (Γαλ. 5:22–26). Να σε τι πρωτίστως πρέπει να στρέφονται οι επιδιώξεις μας. Διότι ο Κύριος δεν θα ρωτήσει τι μάθαμε και τι κατανοήσαμε, αλλά θα ρωτήσει τι κάναμε πρακτικά για τη σωτηρία μας.
Η φτερωτή χαρά του πνεύματος
– Είναι συμβατή η νηστεία με καλή διάθεση;
– Αλλά όχι με κατήφεια, αυτό είναι σίγουρο. Τη Μεγάλη Νηστεία, για παράδειγμα, την αποκαλούν πνευματική άνοιξη. Και την άνοιξη όλα ανθίζουν, ευωδιάζουν. Τον Ιούνιο η φύση μας χαρίζει ιδιαίτερη ομορφιά και τους πρώτους ωφέλιμους καρπούς φρούτων, λαχανικών, μούρων. Η σωστή νηστεία, αντιθέτως, φτερώνει την ψυχή. Δεν είναι τυχαίο που, αφού επιτελέσουμε κάποιο θεάρεστο έργο, λέμε στον Χριστό: «Πλήρωσον χαράς και ευφροσύνης τας ψυχάς ημών»... Να λοιπόν, η απόκτηση αυτής της πνευματικής χαράς είναι η υψίστη ανταμοιβή στους αγώνες της νηστείας.
